Mentale gezondheid, stress en herstel
De positieve werking van natuur en groen
Dat de natuur een positieve werking op ons heeft, is zoals eerder gezegd al lang bekend. Je zou dat een volkswijsheid kunnen noemen, waar de wetenschap weinig aan toevoegt. De wetenschap heeft er wel toe geleid, dat we nu weten hoe het proces ongeveer werkt. Een andere grote verdienste van het onderzoek naar de invloed van natuur op mensen is, dat we weten dat natuur geen vrijblijvende zaak is. Maar in de huidige intensieve en communicatieve samenleving is natuur een noodzaak voor waarschijnlijk het overgrote deel van de mensen.

Het krijgen van een burn-out is een sterk opkomend symptoom van de leefstijl in deze samenleving. In grote lijnen kan aan de hand van onderzoek worden gesteld, dat mensen die mentaal oververmoeid zijn, te lang onder stres staan, overspannen zijn of een burn-out hebben, baat hebben of kunnen hebben bij natuur, exacter geformuleerd: het zien van natuur of het zijn in natuur.

Een wandeling door de robuuste natuur kan stress verminderen. Dat hoeft niet altijd ver van huis te zijn. Ruige parken of stukjes robuuste natuur in de buurt van de woonplaats of zelfs in het dagelijkse leefmilieu kunnen hetzelfde effect hebben. Voor veel ouderen is de gecultiveerde natuur, vaak de enige mogelijkheid om met natuur in aanraking te komen. Zeer waarschijnlijk is het effect op de mentale gezondheid hetzelfde. Meer tekst

 
 
Tekenen, fotograferen of zo maar kijken en je verwonderen over de dingen die je ziet. kunnen zeer rustgevend zijn.
 
Windowview -- Voor mensen die weinig mobiel zijn, is visuele toegang tot de groene buitenruimte van groot belang voor de mentale conditie. Dit kan een tuin zijn of andere groene elementen. Een voederplank voor vogels kan de belevingswaarde vergroten en het waarnemingsvermogen vitaal houden. 
 
Zicht vanuit een werkplaats -- Het uitzicht vanuit een werkkamer van de vroegere Dorschkamp. Als je kantoorwerk doet, moet je af en toe een moment afwezig kunnen zijn en opgaan in de groene buitenwereld. Contact met groen vanuit de werkplaats vermindert de kans op chronische stress.
 
Hengelsport -- Hengelsport is bij veel mensen een omstreden kwestie. Het is in ieder geval zo dat niet alle sportvissers volgens de meest ethische regels vissen. Voor discussie over dit punt wordt verwezen naar www.dierenbescherming.nl . Voor veel mensen is vissen een ontspanning. Ze zijn in de natuur en weg van zorgen en stressbronnen. Het vangen van vissen is heel vaak van ondergeschikt belang.
 
Water -- Het nog zeer jonge Griftpark ligt midden in de woonwijken. Ontsnapping van de sleur van alledag is hier mogelijk. Beleving van de ruimte is hierbij vaak gewenst. (Utrecht 2002)
 
Een zichtas -- Een bankje tussen de bomen op een aangelegde heuvel. Door de zichtas is het een ideale plek om er te zitten. Je zit midden in het groen, maar je voelt je niet opgesloten. (Utrecht, Overvecht 1991)
 
Een plantsoen in een stadscentrum -- Vlakbij huis een tijdschrift lezen in het zonnetje. Op iedere hoek van de straat zou er zo'n gelegenheid moeten zijn.
 
Een plek aan de rivier -- Geografisch gezien splijten rivieren vaak steden. Maar het schept ook een dynamische ruimte. Het zijn toplocaties voor mentale ontspanning.
 
Tuinieren -- Tuinen en volkstuinen hebben een enorm positieve invloed op welzijn en vaak ook op fysische gezondheid. Door een veelheid aan handelingen die er moeten worden verricht, worden steeds alle spieren gebruikt en geoefend. (Manchester 2005)
 
Lunchwandelen -- Een hele dag binnenzitten op kantoor bevordert de gezondheid niet, een groene omgeving daagt uit om naar buiten te gaan. Voorlichting op dit gebied is nodig. In Amstelveen loopt het kantoorpersoneel massaal naar het winkelcentrum en negeert het schitterende Meanderpark dat gekruist wordt (2006). De verschillende keren dat ik onderzoek verrichtte in de tuin van Esso-Benulux in Breda kwam er van de paar honderd werknemers geen mens in de tuin! (1993-1995). Groen is gezond, maar het gebruik daarvan is lang niet altijd vanzelfsprekend. (foto Amersfoort, heempark Schothorst 2004)
 
Vogels kijken -- Hier rust een uiterste stilte en een ongedwongen concentratie. Het is mogelijk dat een zeldzame specht zich enkele seconden laat zien. Ontspanning kan dus ook een groepsgebeuren zijn.
 
Vasteplantentuin -- Aangename plekken waar wat te beleven is, die anders zijn dan alle andere plekken trekken mensen aan. Terwijl ze bewegen komen ze ook mentaal tot rust.
-
--
Wat is stress (overgenomen van Wikipedia (26-2-2007)
Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen of dieren optreedt als reactie op externe prikkels. De gevolgen van stress zijn zowel lichamelijk als geestelijk. Sommige vormen van stress zijn als positief te beschouwen. Stress speelt bijvoorbeeld een rol als er gevaar dreigt en draagt zo bij aan het overleven of welzijn. Ook is er positieve stress als men zich geestelijk en lichamelijk voorbereidt op een wedstrijd, een bijzondere prestatie op het werk enzovoort. Na enige tijd verdwijnt deze spanning weer en keert het lichaam terug in een toestand van rust.
Een hormoon dat bij stress in grotere hoeveelheden door het menselijk lichaam wordt aangemaakt, is adrenaline. Stress wordt van individu tot individu zeer verschillend ervaren. Sommige mensen staan bijvoorbeeld open voor uitdagingen en beleven plezier aan de bijbehorende spanning, terwijl anderen zulke uitdagingen juist als bedreigend zien. Sommigen kijken met plezier naar griezelfilms, anderen niet. Als stress niet in het belang van een persoon is en als een nare ervaring wordt gezien, spreken we van negatieve stress.
Als een mens te lang stress ervaart of als deze te intens is (bij een psychotrauma ), kan dit zeer nadelige gevolgen hebben voor lichaam en geest. Lichamelijk ontstaan er dan mogelijk jachtige gevoelens, hoofdpijn en spierpijn, slaapproblemen, maagzweren en hart- en vaatziekten. Geestelijk kan te veel stress verantwoordelijk zijn voor nervositeit, overspannenheid, depressie, burn-out en angststoornissen .
De Yerkes-Dodson wet is een empirisch vastgestelde wet die aantoont dat er een relatie is tussen het stressniveau en de prestatie.
Enkele bekende voorbeelden
Patiënten die geopereerd waren aan hun galblaas herstelden sneller en gebruikten minder pijnstillers, wanneer ze tijdens de herstelperiode uitzicht hadden op bomen, dan patiënten die tegen een stenen muur aankeken. (Ulrich, 1984)
Het zien van natuurbeelden door middel van dia's of videobeelden kan de bloeddruk en spierspanningen (stress symptomen) verlagen (Ulrich et al., 1991) Bij het zien van een griezelfilm is vermoedelijk bij de meeste mensen het tegenovergestelde het geval.
Gevangenen, die vanuit hun cel zicht hadden op het groene landschap, meldden zich minder vaak ziek dan gevangenen die op de binnenplaats uitkeken. (Moore, 1981)
Studenten die vanuit hun slaapvertrek uitzicht op een groene omgeving hadden, bleken zich beter te kunnen concentreren dan studenten die op een stedelijke omgeving uitkeken (Tennessen, 1995).
In Zweden is sprake van een sterke toename van burn-out. Uit Zweeds onderzoek is gebleken dat stress sterk vermindert door een bezoek aan of het zien van tuinen in werktijd. Dit geldt ook voor privé tuinen (Stigsdotter, 2004).
Mensen die geregeld het bos bezoeken, blijken zich minder gestrest te voelen dan mensen die andere milieus bezoeken (Bell et al., 2005; Grain & Stigsdotter, 2003).
Er zijn serieuze aanwijzingen dat kinderen met ADHD (aandachtstoornissen) baat hebben bij een natuurlijke omgeving (Kuo & Taylor, 2004; Taylor et al., 2001) Zie: ook Canu & Gordon (2005)
Een groene omgeving bij een school kan bijdrage leveren aan vermindering van stress. (Gulwadi, 2005)
Literatuur Terug
Bell, S., C., Ward Thompson, C. Findlay, A. Montarzino & N. Morris (2005). Self reported stress reduction by users of woodlands. In: Gallis, C.T.[Ed.]. Forests, trees, and human health and wellbeing. Proceedings 1 st European COST E39 Conference. Siokis, Thessaloniki, pp. 71-80.
Kuo, F.E., & A.F. Taylor (2004). A potential natural treatment for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: evidence from a national study. American Journal of Public Health 94 (9): 1580-1586.
Moore , E.O. (1981). A prison environment's effect on care service demands. Journal of Environmental systems 11 (1): 17-34.
Stigsdotter, U. A. & Grahn, P. (2004). A garden at your workplace may reduce stress. In Dilani, A. [ed]. Design & health III - Health promotion through environmental design. International Academy for Design and Health, Stockholm, pp. 147-157.
Tennessen, C.M. & B. Cimprich (1995). Views to nature: effects on attention. Journal of Environmental Psychology 15: 77-85.
Taylor, A.F., F.E. Kuo, W.C. Sullivan (2001). Coping with ADD: the surprising connection to green play setting. Environment and Behavior 33 (1): 54-77.
Ulrich, R.S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science 224: 420-421.
Ulrich, R., R.F., Simons, B.D. Losito, E. Fiorito, M.A. Miles & M. Zelson (1991). Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Journal of Environmental Psychology 11, 201-230.